Yorkshire Terrier

Web sitemize girip köpek ırklarını gösteren çubuğu tıklattıktan sonra, Minyatür (Toy) grubu köpek ırklarını sıralıyan listeyi çağırırsanız, bu listenin en sonunda Yorkshire Terrier’in yer aldığını görürsünüz. Diğer taraftan, Terrier Ailesi’ne dahil olduğu halde, bu güzel köpeğin, Terrier'ler listesine dahil edilmemiş olduğunu da, bu listeyi çağırdığınızda fark edersiniz. Bunun sebebi, Yorkshire Terrier’in Terrier ırklarının minyatür bir versiyonunu teşkil etmesi ve bugün evlerde sadece arkadaş olarak beslenmesidir.

National Geographic mecmuasının Ocak 2002 tarihli nüshasında köpekler hakkında enfes bir makale var. Meraklıların bu yazıyı okumalarını tavsiye ederiz. Makale, Kurttan Köpeğe geçişin, yani değişimin, hikayesini özetlemektedir. Hep okur ve işitiriz, köpek kurt soyundan gelmektedir denir. Denir denmesine de, bir yukarıdaki şirin, minik köpekçiğe bakın, bir de güçlü, herkese korku salan gerçek bir kurdu düşünün. Evet, kurdu kurt köpeği ile kıyaslayabilirsiniz, ama ya yukarıdaki ile ?...

Los Angeles’te, California Üniversitesi genetik uzmanlarından, Robert Wayne’in ifade ettiğine göre, yapılan ilmi araştırmalar, kurtlarla köpeklerin aynı soya mensup olduklarını, bunların DNA yapılarının birbirinden % 1 oranında dahi bir farklılık göstermediğini ortaya çıkartmış bulunuyor.

Pekala, o zaman, bizim minik Yorkshire Terrierimiz ile, vahşi görünüşlü güçlü kurdun aile bağlarını nasıl izah edeceğiz ?...

Dünya üzerinde yaşayan hiçbir memeli hayvanın köpek kadar değişik görüntü veren türleri mevcut değil. Raymond Coppinger adlı bir biyolojist köpeklerden “shape-shifter = şekil-değiştirici” olarak bahsediyor. Tabii, bu şekil değiştiricilikte en önemli rolü tarih boyunca insanoğlu oynamış bulunuyor.

Zooantropolojistlere göre, vahşi kurdun, insanla ilişki kurması, yaklaşık 14000 yıl önce vuku bulmuş. O devirlerde, insanlarla vahşi kurtlar tabiatta aynı avların peşinde koşmakta, aynı hayvani gıdaları almakta idiler. Ancak insanoğlu ateşi bulmuş, pişmiş etin tadına varmıştı. Ateş etrafında toplanıp, pişirdikleri av etlerini yiyen insanlara, uzaktan bu güzel kokuları duyan vahşi kurtların yaklaşmış olmaları ve insanların da, onlara biraz ikramda bulunmuş olmaları, ve böylece aralarında bir dostluğun başlamış olması oldukça mantıklı bir varsayım olarak karşımıza çıkıyor.

Rudyard Kipling, 1912 yılında yazdığı bir masalda bu olayı şöyle tasvir etmiş:
Kadın, kızarmış koyun kemiğini vahşi kurda attı ve dedi ki, “Vahşi ormanlardan gelen vahşi yaratık, al bunun tadına bak.” Kurt Kemiği kemirdi. Bu o ana kadar tattığı herşeyden çok daha lezzetli idi. Hemen, kadına cevap verdi, “Ey benim düşmanım, ey benim düşmanımın karısı, bana bir parça daha ver”. Kadın, o zaman, şunları söyledi, “Vahşi ormanlardan gelen vahşi mahluk, gündüzleri kocama avlanmasında yardım edersen, geceleride mağaramızı korursan sana istediğin kadar koyun eti veririm”.

Köpekle kadının konuşmalarını bir tarafa bırakırsak, senaryonun 14000 yıl önce, bu mantık içerisinde cereyan etmiş olması ihtimali oldukça inandırıcı.

Şöyle veya böyle, insanla birlikte yaşamaya başladıktan sonra ortaya çıkan bağımlılık, köpeğin fiziksel ve ruhsal yapısını değiştirdi. Bugün köpek, artık insan olmaksızın yaşayamaz hale gelmiş ehli bir hayvandır. Köpeğin insanla birlikte geçirdiği 14000 yıl içinde, artık kurt gibi, kendi gücünü kullanarak, vahşi tabiat içerisinde tek başına avlanmasına, yine kendi çene ve diş kuvvetini kullanarak başka hayvanları parçalayıp karnını doyurmasına ihtiyacı kalmadı. Gücü azaldı, dişleri ufaldı, çene yapısı değişikliğe uğradı. Nihayet, dünyanın değişik köşelerinde, insanlarla beraber,değişik iklim şartları altında değişik gıda rejimlerine tabi olarak yaşarken yeniden bazı vücut yapısı değişikliklerine uğradı. Böylece birbirinden oldukça farklı bazı değişik görüntüler ortaya çıktı ve insanlar bu değişik görüntülü hayvanlardan yeni melez türler ürettiler. İşte Terrier Ailesi, insanların bu şekilde ve maksatlı olarak türettiği tür guruplarından biridir.

Terrier Sözcüğünün Etimolojisi

Terrier’ler ufak tefek olmalarına karşın çok cesur köpeklerdir. Her hal ve şerait altında sahiplerini dış tehlikelere karşı korumak azmi onların kanlarında vardır. Bu itibarla bazı yazarlar onlardan “arslan yürekli” diye bahsetmektedirler.

Terrier’ler, insanların inde yaşayan tilki, tavşan, porsuk gibi hayvanları avlarken kendilerine yardımcı olmak üzere yetiştirdikleri, küçük vücut yapısına sahip, icabında pençeleriyle toprağı kazabilen; çiftliklerde yine toprak altındaki zararlı fare ve köstebeklerin yakalanmasında rol oynayan hayvanlardır. Böylece her ne kadar bu köpekler farelerin ve diğer zararlı mahlukların kalplerine korku salsalar da Terrier sözcüğü (terör = korku) dan türememiş, ( terra = toprak)
sözcüğünden kaynaklanmıştır. Zira peşlerine düştükleri hayvanlar toprak altında saklanmaktadırlar.

Yorkshire Terrier

Buraya kadarki genel izahattan sonra esas konumuz olan Yorkshire Terrier’ i ele alabiliriz:

Bu köpek İngiltere'de yetiştirilmiş en küçük yapılı köpeklerden biridir. Evlerde minyatür süs köpeği olarak beslenmektedir. Bilhassa, İngiltere'nin Lancashire ve Yorkshire bölgelerinde türetilmiştir. Yere kadar uzanan, uzun sık tüylü bir cinstir. En büyük özelliği tüylerinin burnunun ucundan, kuyruğunun ucuna kadar, bütün sırtı boyunca iki tarafa ayrılıp vücudunun iki tarafında yere kadar sarkmasıdır.

Tarihçe

İngiltere'nin Yorkshire havalisi, çok zarif hayvanların türetildiği bir bölgedir. Yorkshire Terrier de tesadüfen ortaya çıkmış bir tür değildir. Bilakis muhtelif Terrier cinslerinin bir araya getirilmesinin sonunda insanlar tarafından belirli maksatla yetiştirilmiştir. Muhtemelen, Waterside Terrier; Paisley Terrier; Sert tüylü siyah-kahverengi İngiliz Terrier’i ve belki de Syke Terrier, Daniel Dinmont Terrier ve maltız köpeği gibi türlerin karışımından meydana çıkmıştır. İlk atalarından en önemli olanı Waterside Terrier, İskoçya'dan dokumacılar tarafından İngiltere'ye getirilen, oldukça tüylü, küçük, mavimtrak gri renkli köpeklerdi. Ataları bu derecede mütevazı bir muhitten geldiği için, Yorkshire Terrier’ler, önceleri İngiltere'nin köpek meraklısı zengin çevrelerinin ilgisini pek fazla çekmediler. Ancak en züppe olanlar dahi bu cinsin güzelliğini inkar edemedi, kısa bir zaman sonra yarışmalarda ve zengin hanımların kucaklarında boy göstermeye başladılar. Yorkshire Terrier, Amerika'ya 1800'lü yıllarda geldi, fakat o kadar değişik boyuttaki cinsleri etrafa yayıldı ki, bir Yorkshire Terrier’in büyüklüğünün ne olması gerektiği hususunda kafalar bir hayli karıştı. Amerika'daki bu ilk Yorkshire Terrier’lerin ağırlıkları 6– 7 kg. civarında idi. Nihayet 1900 lü yıllarda Atlantiğin iki tarafındaki köpek yetiştiricileri tüyleri daha da uzun olan en küçük tipte karar kıldılar. Bunda başarılı da oldular. Bugün Yorkshire Terrier, dünyanın en lüks görüntülü tüylerine sahip, en küçük boyutlu köpek cinslerinden biridir.

Karakter Özellikleri

Yorkshire Terrier ekseriya cüssesinin küçüklüğünü unutur, maceralara ve başını derde sokacak işlere kalkışır. Başka köpeklere ve küçük hayvanlara karşı saldırgan davranışlarda bulunur, kısaca Terrier kökenli olduğunu isbata kalkar. Bazıları çok havlama temayülünde olsalar da , bu husus eğitimle giderilebilir.

Bakım

Yorkshire Terrier’ler, evin içinde oynayarak gerekli egzersizlerini yapabilirler ancak onlarla yakından ilgilenilmesi gerekir. Tasma ile dışarıda gezdirilmekten hoşlanırlar. Bu hayvanlar kati surette ev dışında devamlı yaşayamazlar. Uzun tüylerinin her gün veya gün aşırı taranması bir zarurettir.

Sağlık

Önemli Hastalıklar

• Portacaval Shunt – Doğduktan sonra karaciğerdeki kan damarının dumura uğrayıp, hayvanın kanının karaciğer fonksiyonlarına tabi olmadan deverana girmesi sonucu, bazı nörolojik ve sair semptomların ortata çıkması. Bu durum köpeğin karaciğerinin röntgen veya ultrason ile incelenmesi sonunda anlaşılabilir veya teşhis için ammonia tolerans testi yapılır.

• Tracheal Collapse - Soluk Borusunun Sertliğini Kaybetmesi – Bu durumda ciğerlere hava gitmesi zorlaşır. Teşhis için, soluk borusunun radyografik veya endoskopik incelemesi gerekir.

• Legg-Perthes Hastalığı – Femür kemiği başının, kan kifayetsizliği sonucu tahribata uğraması. Kalça rontgeni alınarak tesbit edilebilir.

Küçük Sorunlar

• Patellar Luxation – Dizkapağı Çıkığı – Röntgen le tesbit edilir.

Nadir Görülen Sorunlar

• (PRA) Pogressive Retinal Atrophy – Retina Tabakasının Aşamalı Olarak Zayıflaması – Semptomlar gece körlüğü ile başlayıp tam körlüğü kadar ilerleyebilir. Retinaskopi veya elektroretinogram incelemesi ile tesbit edilebilir. Bazı türlerde DNA testi gerekebilir.

Önerilen Testler : Karaciğer ultrasonu, diz ve göz muayeneleri.
Yaşam Süresi : 14 – 16 yıl.

Form ve Fonksiyon

Terrier cinslerinin özelliği olan keskin zeki bir görünümü vardır. Vücut yapısı ufak tefektir. Uzun parlak ,ince ve tamamen düz tüyleri vardır.

Genelde, doğduğu anda tüyler siyah ve açık kahve renklidir. Yavru büyüdükçe siyah tüyler mavimtırak gümüşi bir görüntü verir. Gözleri orta büyüklüktedir. Kulaklar küçük, ters V şeklindedir ve diktir. Başı küçük,tepesi yassıdır. Sırtı enseden kuyruğa kadar aynı seviyededir. Kuyruk orta büyüklükte olup sırt seviyesinin az yukarısında dik olarak durur. Ayakları yuvarlaktır. Rengi ile, tüylerinin uzunluğu ile ve mütenasip endamı ile çok çekici ve çok şirindir.


Özelliklerinin Özeti

Yorkshire Terrier Sizin İçin Doğru Bir Seçim midir ?

Bu köpekler, çok sadık, çok neşeli ve cüretkardırlar. Hareketli ve meraklı dostlardan hoşlananlar için iyi bir arkadaştırlar. Büyücek çocuklarla münasebetleri çok iyi olmakla beraber sert oyunlara gelemezler. Küçük çocuklar ve ev dışında yaşam onlar için uygun değildir. Hareketli ancak nazik davranışlı aileler için çok uygundurlar. Bir çanta içinde rahatça taşınabilirler. Bu köpeği besleyenler disipline çok önem vermelidirler. Özellikle köpek iki yaşına gelinceye kadar şımartılmadan terbiye edilmelidir. Bu hususa dikkat edilmezse gösterilen ilgiyi kolayca istismar edebilirler.

Derleyen
Süreyya Somer

Kaynaklar

• Encyclopedia of Dog Breeds – D.Caroline Colie,Ph.D.
• The Perfect Match, A Dog Breeder’s Guide-Chris Walkowitz
• Ana Britannica
• Büyük Larousse
• Encyclopedia Britannica
• National Geographic, Ocak 2002 sayısı , “Wolf to Woof-The Evolution of Dogs”adlı yazı
  Yazan: Karen E: Lange.

 Önceki Gözdemiz || Sonraki Gözdemiz